AZ
NestJS öyrənmək: 2026-cı ildə sıfırdan yol xəritəsi
NestJS — Node.js üçün TypeScript əsaslı backend framework-dür. Express və ya Fastify üzərində işləyir, amma struktur verir: modullar, controller-lər, service-lər və dependency injection. Böyük layihələrdə kodun dağılmamasının əsas səbəbi məhz bu strukturdur.
Bu yazı «NestJS nədir» sualından çox, necə öyrənmək sualına cavab verir: hansı biliklər ön şərtdir, hansı sıra ilə getmək lazımdır və ilk layihəni necə bitirmək olar.
Başlamazdan əvvəl: ön şərtlər
- JavaScript əsasları: funksiya, obyekt, massiv metodları, `async/await`.
- TypeScript: tip, interfeys, generik, `strict` rejiminin nə demək olduğu.
- HTTP və REST: metodlar, status kodları, başlıqlar, JSON.
- Bir verilənlər bazası və SQL-in əsasları (PostgreSQL tövsiyə olunur).
8 həftəlik plan
- 1–2 həftə: `nest new` ilə layihə, controller/service/module üçlüyü, DTO və validasiya (`class-validator`).
- 3-cü həftə: Dependency injection dərin: provider, `useClass`, `useFactory`, konfiqurasiya modulu.
- 4-cü həftə: Verilənlər bazası — Prisma və ya TypeORM, migration, repository qatı.
- 5-ci həftə: Auth — JWT, guard, rol əsaslı icazə, şifrə hash-ləmə.
- 6-cı həftə: Test — unit (service) və e2e (Supertest); CI-da işləyən minimal dəst.
- 7-ci həftə: Fayl yükləmə, email, queue (BullMQ) və xarici API inteqrasiyası.
- 8-ci həftə: Deploy — Docker, mühit dəyişənləri, sağlamlıq endpoint-i, loglama.
İlk layihə: CV (resume) API-si
Nəzəriyyəni yalnız oxumaqla oturmur. Praktik tapşırıq: istifadəçilərin CV məlumatlarını yaratdığı, redaktə etdiyi və PDF kimi ixrac etdiyi kiçik API. Bu layihə sizə eyni anda REST, auth, validasiya, fayl emalı və test mövzularını məşq etdirir — və portfolioda göstərilə bilən konkret nəticə verir.
Tipik səhvlər
- Hər şeyi bir controller-də yazmaq — NestJS-in strukturunu «rəsmən» istifadə edib mahiyyətini buraxmaq.
- DTO və validasiyanı atlamaq: tip yoxlaması runtime-da işləmir, giriş məlumatını həmişə yoxlayın.
- Testləri sona saxlamaq — 6-cı həftədə başlamaq əvəzinə ilk moduldan başlayın.
- Konfiqurasiyanı koda yazmaq; `.env` + `ConfigModule` istifadə edin.
Ümumi backend və proqramlaşdırma mövzuları üçün kateqoriya səhifəsinə baxa bilərsiniz.
Tez-tez verilən suallar
- NestJS öyrənmək üçün Express bilmək lazımdır?
- Məcburi deyil, amma faydalıdır: NestJS defolt olaraq Express üzərində işləyir. Middleware, routing və HTTP anlayışlarını bilsəniz, framework-ün nəyi əvəz etdiyini daha tez başa düşəcəksiniz.
- NestJS yoxsa Express — hansından başlamalı?
- Kiçik skript və prototiplər üçün Express daha sürətli başlanğıcdır. Komanda ilə böyüyəcək, test və struktur tələb edən layihələrdə NestJS uzunmüddətli olaraq daha az xaosa gətirir.
- Nə qədər vaxt aparır?
- Gündə 2 saatlıq iş rejimində əsasları tutmaq üçün təxminən 4–6 həftə, ilk real layihəni bitirmək üçün 2–3 ay tələb olunur. Temp fərdi olaraq dəyişir; əsas olan hər həftə işlək kod yazmaqdır.